ΣΥΡΙΖΑ: Παραμύθια “αυτοκριτικής”

ΣΥΡΙΖΑ: Παραμύθια “αυτοκριτικής”

  • ΣΥΡΙΖΑ: Παραμύθια “αυτοκριτικής”

Το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν ο Βαρουφάκης - ήταν και είναι η στρατηγική του «αμοιβαίου συμβιβασμού» με το σημερινό καθεστώς
 
Ο «απολογισμός 2012-2019», ένα κείμενο 84 σελίδων ήταν η εισήγηση που συζητήθηκε στην ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ την περασμένη βδομάδα. Ο Τσίπρας δήλωσε εκεί ότι είναι πρώτη φορά που κόμμα που κυβέρνησε δείχνει τέτοια «πολιτική γενναιότητα» και μάλιστα με «τόσο αυτοκριτική διάθεση». Ο Γ. Δραγασάκης, ο ένας από τους τρεις συγγραφείς του κειμένου, είπε ότι πρόκειται για ένα «απολογισμό ειλικρινή και τολμηρό». Η αλήθεια είναι ότι η «αυτοκριτική διάθεση» δεν είναι καθόλου γενναία και τολμηρή αλλά είναι πολύ δεξιά. 
 
Το τμήμα του κειμένου που «διέρρευσε» στα ΜΜΕ και σχολιάστηκε έντονα είναι αυτό που αφορά το πρώτο εξάμηνο του 2015 όταν η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ διαπραγματευόταν με την τρόικα. Από ένα κείμενο 38 χιλιάδων λέξεων η μοναδική συγκεκριμένη κριτική αφορά τον Γ. Βαρουφάκη. Το σχετικό απόσπασμα είναι το εξής:
 
«Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας. Λάθη βεβαίως συλλογικά, αλλά ως προς τα οποία, και σε ό,τι αφορά την πρώτη περίοδο της αρχικής διαπραγμάτευσης, δεν δικαιούμαστε να μην αποδώσουμε ιδιάζουσα ευθύνη στον τότε Υπουργό Οικονομικών. Υπό το φως μιας ειδικού τύπου δικής του υπερεπένδυσης στην επικοινωνία έναντι μιας σχολαστικά επεξεργασμένης διαπραγματευτικής τακτικής, φάνηκε τότε σαν να υποτιμούσαμε όλοι μαζί την ανάγκη να οικοδομήσουμε συμμαχίες ή γέφυρες με χώρες που ενδεχομένως θα μπορούσαν, λόγω δικών τους προβλημάτων, να συγκλίνουν με δικά μας αιτούμενα, να ανοίγαμε μέτωπα εκεί που δεν χρειάζονταν, να υπερτιμούσαμε την ισχύ σχετικά αφηρημένων ιδεών ή γενικών θεωρητικών σχημάτων έναντι επεξεργασμένων επιχειρημάτων επί πολύ συγκεκριμένων θεμάτων, υποτιμώντας έτσι την ανάγκη για λεπτομερή τεχνική δουλειά, να μη συνδέουμε απτά τη στρατηγική μας για έναν αμοιβαίως γόνιμο συμβιβασμό με τα τακτικά βήματα της διαπραγμάτευσης και, τελικά, να υποβαθμίζουμε το καθαυτό πολιτικό έργο σε διαπάλη –και κάποτε καυγά– μεταξύ αφηρημένων ιδεών». 
 
Καταρχήν ο Βαρουφάκης δεν μπήκε από το παράθυρο στο Υπουργείο Οικονομικών τον Γενάρη του 2015. Ήταν επιλογή του στενού πυρήνα της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ καιρό πριν. Από την άνοιξη του 2014 όταν το όνομά του συζητιόταν για το ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ. Κι ο Βαρουφάκης δεν ήταν «αριστερίστικη» επιλογή, κάθε άλλο: τον Νοέμβρη του 2013 για παράδειγμα και με το κύρος του καθηγητή δήλωνε σε εκπομπή στην τηλεόραση ότι η «κατάργηση των πολιτικών λιτότητας» είναι ένα «πυρηνικό κουμπί» που «δεν πρέπει να το πατήσει ο ΣΥΡΙΖΑ» ενώ τον Φλεβάρη του 2015 δήλωνε, από το Βερολίνο ότι συμφωνεί «με το 60%-70% των μεταρρυθμίσεων του προγράμματος» δηλαδή του 2ου μνημονίου. Με άλλα λόγια, οι επιλογές του Βαρουφάκη ήταν οι επιλογές του Τσίπρα και του επιτελείου του. 
 
Το κείμενο αναφέρεται σε κάποια σημεία στην εκτίναξη της εκλογικής επιρροής του ΣΥΡΙΖΑ από τις διπλές εκλογές του Μάη-Ιούνη του 2012. Θεωρεί ότι στη ρίζα της βρισκόταν «το κίνημα που δημιούργησε ‘από τα κάτω’ το κοινωνικό μέτωπο ενάντια στα μνημόνια». Όμως, για τη συνέχεια, για το διάστημα που μεσολάβησε μέχρι το καλοκαίρι του 2015 και την υπογραφή του 3ου μνημονίου, το κείμενο του απολογισμού δεν έχει να πει και πάρα πολλά, πέρα από υμνολογίες για την «αδιαμεσολάβητη σχέση» του «ελληνικού λαού» με τον «Πρωθυπουργό και Πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ». 
 
Σε όλο αυτό το διάστημα ο ΣΥΡΙΖΑ επεδίωκε τον περίφημο «αμοιβαίως γόνιμο συμβιβασμό». Δηλαδή ότι η κυβέρνηση της Αριστεράς, θα καθόταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και θα έπειθε, με διάφορους τρόπους, τους «απέναντι» να της επιτρέψουν να προχωρήσει σε φιλολαϊκά μέτρα και σε ρύθμιση του χρέους. Είναι χαρακτηριστικός ο τίτλος του άρθρου του Γ. Δραγασάκη στους Φαινάνσιαλ Ταιμς τον Μάρτη του 2015 με τίτλο All we ask is Europe give Greece a chance (“Το μόνο που ζητάμε είναι: Ευρώπη δώσε στην Ελλάδα μια ευκαιρία”, το συνυπέγραφαν ο Τσακαλώτος και ο Βαρουφάκης). 
 
Κυνηγώντας αυτόν τον συμβιβασμό ο ΣΥΡΙΖΑ «στρογγύλευε» βήμα το βήμα τις όποιες ριζοσπαστικές διακηρύξεις μέχρι σημείου εξαφάνισης. Έκανε μικρές «κωλοτούμπες» πολύ πριν φτάσει στη μεγάλη του Ιούλη του 2015. Στο επίπεδο της οικονομίας από τη «διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του επονείδιστου χρέους» έφτασε δια της διολίσθησης στη διεκδίκηση της «επιμήκυνσης αποπληρωμής του με ρήτρα ανάπτυξης». Από το «σοκ ανακούφισης» για τους εργαζόμενους με το «σκίσιμο» των μνημονιακών νόμων, ήδη από τον Μάη του 2014 ο Τσίπρας δήλωνε: «Το σχέδιο, δηλαδή, αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης δεν θα εμπεριέχει την αποκατάσταση των μισθών του 13ου και 14ου. Αυτά λέω, λοιπόν, και είμαι ειλικρινής όταν τα λέω, θα έρθουν στην πορεία, μόλις η οικονομία ξαναπάρει μπρος και θα μπορέσουμε να αρθούμε στα πόδια μας».
 
Και βέβαια δεν ήταν μόνο η οικονομία που ο ΣΥΡΙΖΑ αναζητούσε «γόνιμο συμβιβασμό». Όταν ο Τσίπρας συναντιόταν με τον Αβραμόπουλο (τότε υπουργό Άμυνας) και τους στρατηγούς στο Πεντάγωνο τον Οκτώβρη του 2014 με το στόμα του να στάζει μέλι για τις «συγκλίσεις» στα «εθνικά θέματα» έστελνε ένα μήνυμα για την «συνέχεια του κράτους» που δεν θα διαταράξει η Αριστερά όταν κερδίσει τις εκλογές. 
 
 
Προσαρμογή
 
Και μόνο η απαρίθμηση όλων των προσαρμογών στη «μετριοπάθεια» από το 2012 και μετά θα έπαιρνε κάμποσες σελίδες. Είναι πράγματα γνωστά, και αν κάτι έχει περισσότερη σημασία σήμερα είναι να δούμε την αιτία αυτής της προσαρμογής που ήδη από το 2012 ο Δραγασάκης την περιέγραφε ως «βίαιη ωρίμανση». 
 
Η αιτία βρίσκεται στη στρατηγική του κοινοβουλευτικού δρόμου πάνω στην οποία συγκροτήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ. Η κοινωνική αλλαγή έρχεται μέσα από την κάλπη και με την άνοδο της Αριστεράς στην κυβέρνηση. Και ο στόχος δεν είναι η σύγκρουση με την άρχουσα τάξη και τους μηχανισμούς της, αλλά η διαχείρισή τους, η μεταρρύθμισή τους. 
 
Κι επειδή, σύμφωνα με τη ρεφορμιστική στρατηγική, η αλλαγή θα έρθει από το κοινοβούλιο, για να αποκτήσουμε την πλειοψηφία σε αυτό πρέπει να βγούμε από το «γκέτο» του υποτιθέμενου στενού αριστερού ακροατήριου και να μετακινηθούμε προς το κέντρο, προς τους «συντηρητικούς» ψηφοφόρους, με θέσεις που δεν θα «τρομάζουν». 
 
Τον Σεπτέμβρη του 2015 ένα άρθρο στο περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω με τίτλο «γιατί απέτυχε ο ΣΥΡΙΖΑ» εξηγούσε τα αδιέξοδα μιας στρατηγικής που απορρίπτει την επαναστατική ανατροπή του συστήματος: 
 
«Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε και έχει ως θεμέλιό του την απόρριψη της επανάστασης ως προοπτικής για την αλλαγή της κοινωνίας. Όχι μόνο γιατί είχε ως κορμό τον παλιό Συνασπισμό όπου κυριαρχούσαν οι προσανατολισμοί της πιο δεξιάς ρεφορμιστικής πολιτικής με εκφραστές σαν τον Κύρκο, τη Δαμανάκη και τον Κουβέλη. Αλλά και γιατί και στη ριζοσπαστική του περίοδο, με ηγεσία τον Αλέξη Τσίπρα μιλούσε περιφρονητικά για την προοπτική της Δευτέρας Παρουσίας: ‘Εάν μοιρολατρικά πρέπει να δεχτούμε ότι μονάχα στη δεύτερη παρουσία του σοσιαλισμού μπορεί να υπάρξει ελπίδα και ζωή, τότε θα καταντήσουμε να περιμένουμε δευτέρα παρουσία’.
 
Όσοι αποδέχονται αυτή την ‘ανυπομονησία’ για ελπίδα και ζωή διαζευκτικά από την πάλη για την ανατροπή της κοινωνίας που μας τα στερεί, οδηγούνται σε αναζήτηση ‘ρεαλιστικών’ εναλλακτικών λύσεων, σε ‘έντιμους’ συμβιβασμούς με την υπάρχουσα δομή της κοινωνίας. Αυτό είναι το υπόβαθρο της συλλογιστικής που είπε ‘καλύτερα να πάρουμε νέο δάνειο αντί να μπλέξουμε στην περιπέτεια της διαγραφής του χρέους’, ‘καλύτερα να το πάρουμε από τους θεσμούς της ευρωζώνης αντί να μπλέξουμε με την περιπέτεια της εξόδου’, ‘καλύτερα να ζητήσουμε από τον κόσμο να υποστεί άλλο ένα μνημόνιο αντί να μπλέξουμε σε συγκρούσεις με αυτούς που φυγαδεύουν τα κεφάλαιά τους και είναι δύσκολο να ελεγχθούν’».
 
Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ σήμερα («προεδρικοί» και μη) δεν ανοίγει τη συζήτηση για αυτή την στρατηγική. Αντίθετα, θεωρεί ότι δεν την ακολούθησε με ακόμα μεγαλύτερη επιμονή, δεν έκανε όσο γρήγορα χρειαζόταν τους «επώδυνους συμβιβασμούς». Οι αναφορές στα «γενικά θεωρητικά σχήματα» που υποτίθεται πήραν προτεραιότητα απέναντι στη «λεπτομερή τεχνική δουλειά» αυτό σημαίνουν. Κομμάτι της «γενναίας» αυτοκριτικής του κειμένου είναι και αυτή που αφορά το «δημόσιο λόγο» του ΣΥΡΙΖΑ στα τέλη του 2014 και αρχές του 2015. «Ο δημόσιος λόγος οφείλει, μολαταύτα, να μην αφήνεται να καλλιεργεί τυφλές και αβάσιμες προσδοκίες που μπορεί να οδηγήσουν εκ των υστέρων σε παραλυτική απογοήτευση»
 
Η σημερινή «συναινετική αντιπολίτευση» του ΣΥΡΙΖΑ είναι το αποτέλεσμα. Μπορεί το κείμενο να διανθίζεται με αιθέριες αναζητήσεις «για το τι σημαίνει να κυβερνάς εντός και ταυτόχρονα εναντίον του νεοφιλελευθερισμού…με προοπτική τον σοσιαλισμό», αλλά η πραγματικότητα δείχνει ένα ΣΥΡΙΖΑ που βαδίζει πιο δεξιά ακόμα και από τη διάρκεια της κυβερνητικής του θητείας. Και γι’ αυτό το λόγο δεν προκαλεί εντύπωση ότι στον ποταμό λέξεων του κειμένου δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στο ρόλο του ΣΥΡΙΖΑ στις μάχες ενάντια στις επιθέσεις της κυβέρνησης της ΝΔ. 
 
Αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι μια Αριστερά που θα αντιμετωπίζει τους αγώνες και την οργή της εργατικής τάξης σαν «τυφλές και αβάσιμες προσδοκίες» αλλά σαν τη δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Μια Αριστερά αντικαπιταλιστική και επαναστατική. 
 
 

Λέανδρος Μπόλαρης

 
 

Εργατική Αλληλεγγύη


Ετικέτες: Ελλάδα, Αριστερά, ΣΥΡΙΖΑ, Γιάνης Βαρουφάκης, Γιάννης Δραγασάκης, Αλέξης Τσίπρας