ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

  • ΟΙ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ

Παρακάτω παραθέτουμε την εισήγηση του Ιμπράμ Ονσούνογλου στην εκδήλωση που διοργανώθηκε από την Αντιεξουσιαστική Κίνηση Κομοτηνής στις 12/5/18 στην αίθουσα της παλιάς νομικής στην Κομοτηνή με θέμα “Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και τα προβλήματά της Μειονότητας”. Οι δυο άλλοι εισηγητές ήταν ο Τζεμαλή Μηλιαζήμ και ο Μουσταφά Τσολάκ.
 
 
Η Μειονότητα, η ημετέρα τουρκική, αλλά και η ελληνική της Πόλης, είναι γέννημα θρέμμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Οι δυο μειονότητες είναι δέσμιες και εξαρτημένες από τις σχέσεις αυτές μέχρι σε βαθμό ομηρίας. Αυτό συνεπάγεται και την εξάρτηση από τις “μητέρες πατρίδες”.
 
Αυτή η εξάρτηση από τις “μητέρες πατρίδες” μπορεί να διαφέρει στις δυο μειονότητες σε μορφή, έκταση και βάθος. Σε μια πρόσφατη συζήτηση που είχα με ένα Ρωμιό της Πόλης αυτός μου έλεγε: “Εμείς στην Πόλη δεν εξαρτιόμαστε και δεν επηρεαζόμαστε τόσο πολύ από το εκεί ελληνικό προξενείο όσο εσείς από το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής. Ποτέ το ελληνικό προξενείο δεν έπαιξε σε μας ρόλο καθοδηγητικού οργάνου. Εμείς βέβαια έχουμε το Πατριαρχείο.”
 
Τότε τίθεται το ερώτημα γιατί άραγε εμείς οι Τούρκοι μειονοτικοί εξαρτιόμαστε τόσο πολύ από το εδώ τουρκικό προξενείο, όπως τουλάχιστον έχει παρατηρήσει και ισχυρίζεται ο Ρωμιός φίλος από την Πόλη; Επειδή ίσως στερούμαστε ενός αντίστοιχου “πατριαρχείου”, ενός κεντρικού θεσμικού οργάνου κύρους της Μειονότητας, όπως το Κεντρικό Ισραηλίτικο Συμβούλιο της Ελλάδας. Τότε γιατί δεν φτιάχνουμε κι εμείς ένα παρόμοιο όργανο; Επειδή δεν το θέλουν ούτε η Τουρκία ούτε η Ελλάδα. Κι όταν η βούληση των δυο κρατών συμπίπτει, τίποτα δεν μπορεί να γίνει στη Μειονότητα παρά την κοινή βούληση αυτή. Είναι όμως κι άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στην εξάρτηση αυτή.
 
Από το ελληνικό κράτος μέχρι πρόσφατα καταβλήθηκαν μεγάλες προσπάθειες για τη φτωχοποίηση της Μειονότητας. Τα διοικητικά μέτρα που εφαρμοζόντουσαν επί δεκαετίες σε βάρος της ήταν κυρίως οικονομικής φύσης. Έτσι ο μειονοτικός πληθυσμός τώρα αποτελείται κυρίως από φτωχούς αγρότες, εργάτες, μικρομαγαζάτορες και επαγγελματίες. Από τα μέσα της δεκαετίας του 90 που καταργούνται οι διακρίσεις υπάρχει μια “βελτίωση” στην ταξική δομή, αν μπορούμε να το αποκαλέσουμε έτσι, αυξάνεται ο αριθμός των επιστημόνων και ο μικροαστικός πληθυσμός. Η Τουρκία σ' έναν ικανό αριθμό φτωχών μειονοτικών χορηγεί κοινωνικό βοήθημα που επιτείνει την εξάρτηση. Όχι βέβαια για να αγοράσουν δορυφορικές κεραίες ή εκτάσεις, όπως ισχυρίζεται ο ελληνικός σωβινισμός. Ήταν η ελληνική πολιτεία αυτή που χορηγούσε μέχρι πρόσφατα δάνεια “εθνικής σκοπιμότητας” στους χριστιανούς για να αγοράσουν την ακίνητη περιουσία των μουσουλμάνων. Τα δάνεια αυτά δεν πληρώθηκαν στην Αγροτική Τράπεζα, ήταν φαντάζομαι ένας από τους λόγους της χρεοκοπίας της άλλοτε κραταιάς τράπεζας.
 
Η ιδρυτική πράξη της Μειονότητας, των δυο μειονοτήτων δηλαδή, υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και άλλων κρατών το 1923 με τη Συνθήκη της Λοζάνης. Εξαιρέθηκαν οι δυο μειονότητες από τη μεγαλύτερη μέχρι τότε στην ιστορία της ανθρωπότητας αμοιβαία εθνοκάθαρση που πραγματοποιήθηκε μεταξύ των δυο χωρών.
 
Τα δυο έθνη κράτη όμως ποτέ δεν παραιτήθηκαν από την επιδίωξη της ομοιογενοποίησης του πληθυσμού τους με τη συνέχιση της εθνοκάθαρσης. Οι μειονότητες είναι όμηροι των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ανάλογα με την πορεία των μεταξύ τους σχέσεων και με αφορμές άλλα προβλήματα σε περιόδους κρίσεων, κρίσεις που ποτέ δεν λείπουν, η Ελλάδα και η Τουρκία ξεσπούσαν πάνω στις μειονότητες.
 
Έτσι με αφορμή το Κυπριακό το 1955 γίνεται το πογκρόμ της Πόλης σε βάρος της εκεί ελληνικής Μειονότητας και στη συνέχεια ακολουθεί η μεγάλη καταπίεση του μειονοτικού πληθυσμού ώστε να εξαναγκαστεί σε φυγή. Εδώ στην ελληνική Θράκη ένα αντίστοιχο πογκρόμ μικρότερων διαστάσεων σε βάρος της τουρκικής Μειονότητας στην Κομοτηνή θα γίνει το 1990. Όταν με αφορμή πάλι το Κυπριακό θα απαγορευτεί το 1983 η λειτουργία των μειονοτικών σωματείων που φέρουν τον τίτλο “τουρκικό” και όταν το 1988 ο Άρειος Πάγος θα διατάξει το οριστικό κλείσιμό τους η Μειονότητα θα ξεσπάσει σε μεγάλες διαδηλώσεις. Οι διαδηλώσεις έγιναν με αφορμή το κλείσιμο των σωματείων, αλλά η πραγματική αιτία των κινητοποιήσεων ήταν τα αφόρητα διοικητικά μέτρα που εφαρμοζόντουσαν σε βάρος της μειονοτικού πληθυσμού. Στην επέτειο των κινητοποιήσεων, το 1990, το παρακράτος στη Θράκη με άμεση συμπαράσταση των αρχών πραγματοποίησε το μίνι πογκρόμ της Κομοτηνής.
 
Για την παρακολούθηση της Μειονότητας και για τη λήψη μέτρων σε βάρος της, μεταξύ των οποίων υποστήριξη των “παλαιομουσουλμάνων” σε βάρος των νεωτεριστών κεμαλικών, καλλιέργεια του χαφιεδισμού, παρακώλυση της μειονοτικής εκπαίδευσης, παρότρυνση για μετανάστευση στην Τουρκία, χορήγηση δανείων εθνικής σκοπιμότητας στους Χριστιανούς κ.ά. λειτουργεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 50 το -μυστικό- Συντονιστικό Όργανο της Θράκης με τη συμμετοχή του νομάρχη, του στρατιωτικού διοικητή, του επικεφαλής της τοπικής ΚΥΠ, του επιθεωρητή μειονοτικών σχολείων κ.α. Και συνεδριάζει κάθε μήνα προτείνοντας στην κυβέρνηση μέτρα σε βάρος της Μειονότητας. Είναι αξιοσημείωτο που το Συντονιστικό Όργανο ιδρύεται και αρχίζει να λειτουργεί σε μια περίοδο που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις διανύουν την καλύτερή τους φάση, επί κυβερνήσεως Παπάγου, και η Μειονότητα αποκαλείται και επισήμως τουρκική. Δηλαδή τίποτα δεν διασφαλίζει τη Μειονότητα από τις άγριες διαθέσεις του κράτους έθνους από την επιδίωξή του να κάνει εθνοκάθαρση.
 
Το Συντονιστικό Όργανο λειτούργησε από το 1952 έως το 1967 και καταργήθηκε από τη Χούντα. Η Χούντα δεν το είχε ανάγκη αυτό το γραφειοκρατικό μόρφωμα, διότι μπορούσε άμεσα να πάρει αποφάσεις και μέτρα χωρίς τη μεσολάβηση ενδιάμεσων οργάνων. Και αρχίζει η περίοδος της Μεγάλης Δίωξης που θα συνεχιστεί και μετά την πτώση της Χούντας έως το 1998.
 
Λέω 1998, διότι μόλις το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς καταργήθηκε το ρατσιστικό άρθρο 19 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγενείας που έδινε δικαίωμα στον υπουργό των εσωτερικών, ουσιαστικά στην ΚΥΠ, να αφαιρεί την ελληνική ιθαγένεια από όποιον μειονοτικό ήθελε και να τον καταστεί ανιθαγενή. Δεκάδες χιλιάδες είναι οι μειονοτικοί που στερήθηκαν την ελληνική ιθαγένεια με τη χρήση ή συχνότερα με την κατάχρηση των διατάξεων του άρθρου 19. Λέω λοιπόν κατάχρηση του άρθρου 19, διότι το άρθρο προβλέπει κάποιους όρους και διαδικασίες που μπορούσαν να λειτουργήσουν προστατευτικά για το υποψήφιο θύμα αν τηρούνταν, ε λοιπόν τις περισσότερες φορές αγνοούνταν εντελώς οι όροι και οι διαδικασίες του άρθρου.
 
Η Μεγάλη Δίωξη της ημετέρας τουρκικής Μειονότητας, κι αυτή στα πλαίσια των ελληνοτουρκικών σχέσεων και διενέξεων, άρχισε ως αντίμετρο για τις απελάσεις των 12 χιλιάδων Ελλήνων από την Πόλη και γενικά από την Τουρκία το 1964, πάλι εξαιτίας του Κυπριακού. Ναι μεν αυτοί δεν ήταν μειονοτικοί, ήταν Έλληνες με ελληνικό διαβατήριο που είχαν εγκατασταθεί εκεί, είχαν αναμειχθεί στη Μειονότητα, είχαν δημιουργήσει οικογένειες με τους Ρωμιούς κλπ, ωστε οι 12 χιλιάδες απελαθέντες σε σύντομο χρονικό διάστημα μ΄αυτούς που τους ακολούθησαν έγιναν 60 χιλιάδες. Διαλύθηκαν οικογένειες, χάθηκαν περιουσίες και η ελληνική Μειονότητα άδειασε.
 
Με το άρθρο 19 και με διάφορα διοικητικά μέτρα το ελληνικό κράτος ως αντίποινα ήθελε να μας αδειάσει και τη δικιά μας Μειονότητα, να την εκμηδενίσει. Το αποτέλεσμα ίσως δεν κρίνεται ιδιαίτερα ικανοποιητικό. Η ημετέρα Μειονότητα άντεξε περισσότερο, είχε πολλές απώλειες, αλλά δεν εκμηδενίσθηκε εντελώς, όπως πήγε να γίνει η ελληνική. Οφείλεται στην διαφορετική ταξική δομή των δυο Μειονοτήτων. Οι Έλληνες της Πόλης ήσαν αστοί, οι αντοχές τους ήταν περιορισμένες. Και γιατί να υποφέρουν, όταν μπορούσαν να πάνε κάπου αλλού, όταν είχαν τη δυνατότητα να έρθουν εδώ στην Ελλάδα;
 
Ήταν πάλι τον Κυπριακό που παραλίγο να οδηγήσει σε ελληνοτουρκικό πόλεμο το 1974 μετά το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή που ακολούθησε, η μειονότητα τότε έζησε κάτω από καθεστώς πραγματικής τρομοκρατίας επί μήνες. Διάφοροι ρατσιστές, αντιμειονοτικοί και καθάρματα βγάλανε όλο τα απωθημένα τους χωρίς συστολή, χωρίς αντίλογο και χωρίς τιμωρία.
 
Το 1991 έγινε η διακήρυξη της ισονομίας και ισοπολιτείας για τη Μειονότητα και έκτοτε έχουμε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. Η εξέλιξη αυτή δεν σχετίζεται με ελληνοτουρκικές σχέσεις ή το Κυπριακό.
 
Θυμάμαι τον γέροντα κ. Φραγκόπουλο, τον επί δεκαετίες διευθυντή του Ζωγράφειου μειονοτικού γυμνασίου που πρόσφατα πέθανε στην Πόλη, να απευθύνεται σε άλλους Ρωμιούς και να λέει: “Εγώ είπα δεν θα εγκαταλείψω την Πόλη, όταν οι άλλοι κατά χιλιάδες έφευγαν. Θα κάτσω εδώ και θα υποφέρω, θα αντέξω. Τελικά δικαιώθηκα.” Εννοούσε κι αυτός τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των εκεί Ρωμιών. 
 
Η ισονομία και η ισοπολιτεία δεν θα είναι ποτέ μια διασφαλισμένη κατάκτηση για την τουρκική Μειονότητα, αλλά ένα συνεχές ζητούμενο. Το ίδιο ισχύει φαντάζομαι και για την ελληνική της Ισταμπούλ.
 
12/5/2018
 
 

Ιμπράμ Ονσούνογλου


Ετικέτες: Ελληνοτουρκικά, Ελλάδα, Τουρκία, Μειονότητα, Θράκη, Ιμπράμ Ονσούνογλου, Μουσταφά Τσολάκ, Τζεμαλή Μηλιαζήμ, Αντιεξουσιατική Κίνηση, Κομοτηνή