Η κληρονομιά της Άλκης Ζέη

Η κληρονομιά της Άλκης Ζέη

  • Η κληρονομιά της Άλκης Ζέη

Η συγγραφέας Άλκη Ζέη έφυγε από τη ζωή στις 27 Φλεβάρη, «πλήρης ημερών» όπως έγραψαν στις νεκρολογίες τους τα ΜΜΕ. Γεννήθηκε το 1925 στην Αθήνα, αλλά έζησε τα πρώτα της χρόνια στη Σάμο. Συμμετείχε στην Αντίσταση από τις γραμμές της ΕΠΟΝ όντας φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Αθήνας. Το 1949 εξορίστηκε στη Χίο, ο σύζυγός της ο γνωστός θεατρικός συγγραφέας Γ. Σεβαστίκογλου (ήταν και μέλος του κινηματογραφικού συνεργείου του ΔΣΕ) ήταν πλέον πολιτικός εξόριστος στη Τασκένδη. Μετά από χρόνια κατάφερε να πάει κι αυτή εκεί. Η δεύτερη περίοδος πολιτικής εξορίας της ήταν στα χρόνια της δικτατορίας στο Παρίσι. 
 
Τα περισσότερα βιβλία της Άλκη Ζέη γράφτηκαν για παιδιά και εφήβους. Αλλά σε όλα τους, πέρα από την άρτια έκφραση βρίσκουμε ζυμωμένη την ιστορία των αγώνων της Αριστεράς μαζί με αυτοβιογραφικά στοιχεία της. Όπως είχε πει: «Αν διάλεξα να γράψω για παιδιά είναι γιατί θέλησα να αποτυπώσω όσα σημαντικά έζησε η γενιά μου που φοβάμαι μην ξεχαστούν όταν θα έχουμε φύγει εμείς».
 
Για παράδειγμα το πρώτο της μυθιστόρημα, το Καπλάνι της Βιτρίνας είναι το πρώτο του είδους με πολιτικές αναφορές, συγκεκριμένα στη δικτατορία του Μεταξά. Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου, είναι η περιπέτεια δυο παιδιών στα συγκλονιστικά χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης. Σε ένα άλλο -επίσης από τα πιο πολυδιαβασμένα- το Κοντά Στις Ράγιες, βρισκόμαστε στην προεπαναστατική Ρωσία. Όμως, όπως είχε πει σε συνέντευξή της η συγγραφέας, το βιβλίο είναι μια μεταφορά για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. 
 
Ίσως το πιο πολυσυζητημένο βιβλίο της όμως είναι για ενήλικες, και έχει τίτλο Η Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα. Η πλοκή του εξελίσσεται σε δυο επίπεδα: μια ομάδα παλιών αγωνιστών/τριών που βρίσκονται στο Παρίσι στη διάρκεια της δικτατορίας. Μια από αυτούς η Δάφνη, θυμάται και αναλογίζεται την πορεία τους τα προηγούμενα χρόνια. Το ψευδώνυμο της ήταν Ελένη και ήταν η «αρραβωνιαστικιά» του «Αχιλλέα» (άλλο ψευδώνυμο) του αγωνιστή που βρέθηκε από τις μάχες της Αθήνας στο Γράμμο και μετά στην Τασκένδη. 
 
Όταν δημοσιεύτηκε το βιβλίο το 1987 προκάλεσε αίσθηση. Γιατί έθιγε γεγονότα και καταστάσεις που είχαν σημαδέψει τον κόσμο της Αριστεράς. Από την υπόθεση Πλουμπίδη (ο «Ανεμοδαρμένος») που η ηγεσία Ζαχαριάδη τον είχε ανακηρύξει χαφιέ μέχρι την επαφή με την πραγματικότητα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» -όπως όταν η αφηγήτρια μαθαίνει ότι υπήρχαν στρατόπεδα συγκέντρωσης.  
 
Το βιβλίο (και η συγγραφέας) είχε την δυστυχία να υμνηθεί από όλους εκείνους που λέγανε από τότε ότι η Αριστερά έχει να δώσει μόνο αποτυχίες, ότι οι «ουτοπίες» της οδηγούν μόνο σε τυχοδιωκτισμούς και τραγωδίες. Γι’ αυτό σήμερα είδαμε το αηδιαστικό θέαμα του Μητσοτάκη να τουιτάρει τα συλλυπητήριά του για την «γιαγιά Ζέη» ενώ οι μπάτσοι του κυνηγάνε παιδιά και εφήβους στα σύνορα και τα κλείνουν στα «κέντρα κράτησης». Όμως, και παρά τις αμφισημίες της ίδιας της Ζέη που δήλωνε «αριστερή εν συγχύσει» και έφτασε να στηρίζει το «ναι» στο δημοψήφισμα του 2015, τα βιβλία της και η ίδια παραμένουν στη δικιά μας πλευρά. 
 
 

Λέανδρος Μπόλαρης

 
 

Εργατική Αλληλεγγύη


Ετικέτες: Άλκη Ζέη, Πρόσωπα, Αριστερά