Μετά την εξαφάνιση Κασόγκι: ΗΠΑ, Τουρκία, Σ. Αραβία - μια δύσκολη συμμαχία

Μετά την εξαφάνιση Κασόγκι: ΗΠΑ, Τουρκία, Σ. Αραβία - μια δύσκολη συμμαχία

  • Μετά την εξαφάνιση Κασόγκι: ΗΠΑ, Τουρκία, Σ. Αραβία - μια δύσκολη συμμαχία

Βλέπουμε ξανά πόσο δύσκολη έχει γίνει η διαχείριση της Μέσης Ανατολής για τα συμφέροντα του δυτικού ιμπεριαλισμού. Οι παίκτες αυτή τη φορά είναι οι ίδιες ΗΠΑ, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία.
 
Ιστορικά και οι τρεις ήταν στενά συνδεδεμένες – η Τουρκία αποτελεί ένα μέλος-κλειδί του ΝΑΤΟ και η απολυταρχική μοναρχία της Σαουδικής Αραβίας ένα από τα πιο σημαντικά καθεστώτα-υπαλλήλους της Ουάσιγκτον. Αλλά η Άγκυρα και το Ριάντ βρίσκονται σε μια αυξανόμενη αντιπαράθεση μεταξύ τους. 
 
Aνταγωνίζονται μεταξύ τους για την πολιτική και ιδεολογική ηγεσία στο κυρίαρχο σουνιτικό Ισλάμ. Η βασιλική οικογένεια των Σαούντ πάντα διεκδικούσε αυτή τη θέση μέσα από το ρόλο της σαν προστάτης των μουσουλμανικών ιερών τόπων. Αλλά ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν και το κόμμα του AKP, υποστηρίζουν μια περισσότερο «μοντέρνα», απερίφραστα καπιταλιστική, εκδοχή του πολιτικού Ισλάμ. 
 
Περιφερειακά, ο Ερντογάν, συμμάχησε με την Μουσουλμανική Αδελφότητα που η Σαουδική Αραβία απεχθάνεται σαν ένα ριζοσπαστικό σουνιτικό ανταγωνιστή. Άγκυρα και Ριάντ ανταγωνίστηκαν μεταξύ τους για να μετατρέψουν την Συριακή Επανάσταση σε ένα σεχταριστικό σουνιτικό κίνημα. Και οι δύο στήριξαν και εξόπλισαν ένοπλες ομάδες, αλλά δεν στάθηκαν ικανές να σταματήσουν την ρωσική επέμβαση που έγειρε την πλάστιγγα υπέρ του καθεστώτος Άσαντ.
 
 
Ανταγωνισμός  
 
Αλλά ο Ερντογάν, όλο και περισσότερο, μένει πίσω σε αυτόν τον ανταγωνισμό. Η αμερικανική υποστήριξη για τις Κουρδικές δυνάμεις στη Συρία έχουν χαλάσει τις σχέσεις του με την Ουάσιγκτον. Από το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016, ο Ερντογάν έχει ξεκινήσει καμπάνια απαιτώντας από τις ΗΠΑ την έκδοση του Γκιουλέν, τον οποίον κατηγορεί για το πραξικόπημα και είχε φυλακίσει έναν αμερικανό πάστορα τον Άντριου Μπράνσον, για φερόμενους δεσμούς με τον Γκιουλέν.
 
Τον Αύγουστο ο Ντόναλντ Τραμπ ανταπέδωσε το χτύπημα. Διπλασίασε τους αμερικανικούς δασμούς στο τουρκικό ατσάλι και αλουμίνιο και απέσυρε την παράδοση στην Τουρκία 100 μαχητικών αεροπλάνων F-35. Η τουρκική οικονομία βρισκόταν ήδη κάτω από πίεση. Η Τουρκία είχε πετύχει ένα οικονομικό «μπουμ», χάρη στην φούσκα κερδοσκοπίας πάνω στα ακίνητα που χρηματοδοτήθηκε με αμερικανικά δολάρια και ευρώ. Όπως και η Αργεντινή, και η Τουρκία χτυπήθηκε από την άνοδο των αμερικανικών επιτοκίων. Τον Αύγουστο, παρά τη μακρόχρονη αντίθεση του Ερντογάν να αυξήσει τα τουρκικά επιτόκια, η πτώση της τουρκικής λίρας τα αύξησε περίπου 24%.
 
Έτσι, ο Ερντογάν υποχώρησε. Ο Μπράνσον απελευθερώθηκε στο τέλος της προηγούμενης βδομάδας. «Αλλά οι αμερικάνοι αξιωματούχοι είχαν λίγο χρόνο να πανηγυρίσουν» αναφέρει η σελίδα Foreign Policy. «Και αυτό γιατί είχαν να αντιμετωπίσουν την ίδια βδομάδα την προσεκτικά οργανωμένη διαρροή λεπτομεριών της τρομακτικής υπόθεσης του Τζαμάλ Κασόγκι».
 
Ο Κασόγκι που ζούσε στο εξωτερικό, έχοντας μια σχετικά μετριοπαθή κριτική στάση απέναντι στο σαουδικό καθεστώς, εξαφανίστηκε μετά από μια επίσκεψη στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας, στην Κωνσταντινούπολη, στις 2 Οκτώβρη. Η τουρκική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι μια ομάδα σαουδαράβων πρακτόρων τον απήγαγε, τον βασάνισε και τον σκότωσε. Υποστηρίζει ότι στη συνέχεια το διαμελισμένο σώμα του βγήκε λαθραία έξω από το προξενείο και το φριχτό του τέλος έχει καταγραφεί στο smartwatch του.
 
Αυτή η υπόθεση βάζει στο στόχαστρο δύο ανθρώπους. Ο πρώτος είναι ο πρίγκηπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (ΜΒS), ο πρώτος σε σειρά σαουδάραβας διάδοχος του θρόνου, ο οποίος ετοιμάζεται να φιλοξενήσει μια μεγάλη επιχειρηματική διάσκεψη –την «Future Investment Initiative»- στο Ριάντ. Ο ΜΒS έχει παρελθόν με την πολιτική βία. 
 
Τον περασμένο Νοέμβρη είχε χρησιμοποιήσει το ξενοδοχείο Ριτζ-Κάρλτον, όπου είχε λάβει χώρα η περσινή διάσκεψη, για να θέσει υπό κράτηση εκατοντάδες αντιπάλους του που είχε κατηγορήσει για διαφθορά. Έχει εξαπολύσει έναν αιματηρό πόλεμο ενάντια στην γειτονική Υεμένη. Πολλοί και διάφοροι αντιπολιτευόμενοι έχουν απαχθεί ενώ βρίσκονται στο εξωτερικό από τις μυστικές υπηρεσίες της Σαουδικής Αραβίας, ενώ ο Λιβανέζος πρωθυπουργός κρατήθηκε όμηρος και αναγκάστηκε να παραιτηθεί στην διάρκεια ενός ταξιδιού του στην Σαουδική Αραβία. 
 
Η υπόθεση Κασόγκι ήταν ένα μεγάλο αυτογκόλ για τον ΜΒS. Ακόμη και ο υπερ-παραδόπιστος επιχειρηματίας Ρίτσαρντ Μπράνσον απειλεί ότι θα μποϋκοτάρει τη διάσκεψη «Future Investment Initiative». Και μετά, υπάρχει και ένα δεύτερο πρόσωπο, ο αμερικάνος πρόεδρος. 
 
Ο Τραμπ και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, έχουν επίσης στενές σχέσεις με τον ΜΒS. Oι ΗΠΑ έχουν υπογράψει μια πολυδιαφημισμένη συμφωνία αγοράς όπλων με το Ριάντ, αξίας 110 δις δολαρίων. Ο Τραμπ έχει στο στόχαστρο τον μεγαλύτερο ανταγωνιστή των Σαούντ στην περιοχή, το Ιράν. Αλλά η εξαφάνιση του Κασόγκι, που έγραφε στην εφημερίδα Ουάσιγκτον Ποστ, έχει δημιουργήσει τεράστια κατακραυγή στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ. 
 
Σύμφωνα με το Foreign Policy «μερικοί διπλωμάτες και αναλυτές διαβλέπουν πίσω από την εκστρατεία διαρροών ένα έξυπνο σχέδιο του Ερντογάν, ένα τέχνασμα για να μπει σφήνα σε αυτό που βλέπει σαν μια ανησυχητική συμμαχία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Σαουδική Αραβία». 
 
Βέβαια, ο Τραμπ βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Λέει ότι θα υπάρξει «αυστηρή τιμωρία» για την Σαουδική Αραβία αν αποδειχθεί δική της ευθύνη στην υπόθεση Κασόγκι αλλά όπως υποστηρίζει υπάρχουν και «άλλοι δρόμοι τιμωρίας» από την ακύρωση της συμφωνίας όπλων. Η συμφωνία αίματος ανάμεσα στην σαουδική απολυταρχία και τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό εξακολουθεί να κρατάει. 
 
 
Alex Callinicos


Ετικέτες: Σαουδική Αραβία, Τουρκία, ΗΠΑ, Τζαμαλ Κασόγκι